جعفر بن أبى إسحاق دارابى كشفى
846
تحفة الملوك ( فارسى )
اندرون خانهء خود مسدود نمايند ، مگر اينكه به فرمودهء خداوند كه أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُهُنَّ أَوِ التَّابِعِينَ غَيْرِ أُولِي الْإِرْبَةِ مِنَ الرِّجالِ أَوِ الطِّفْلِ الَّذِينَ لَمْ يَظْهَرُوا عَلى عَوْراتِ النِّساءِ « 1 » آنها مملوك خود زن يا آنكه بىرغبت و بىحاجت در زنان باشند از قبيل پير و خصى و خجه يا آنكه طفلى باشند ؛ كه هنوز مطلع بر عورات و محاسن زنان نشده باشند ، پس در اين صورتها ، خلطه نمودن آنها با زنان مثل ساير محارم و به طريق معروف ، عيب ندارد . و بايد كه از براى آنها شغلى مقرر دارند تا آنكه از بىكارى و بىشغلى ، كه جبلت نفس انسانى بر غير آن است ، همت خود را در امور ديگر غير از خدمت مولا مصروف ندارند ؛ و لكن از براى راحت و آسودگى آنها ايضا وقتى را قرار دهند تا آنكه از كسالت و كلال و ماندگى بيرون آيند و خدمت را از روى نشاط و ميل و رغبت بنمايند . و چونكه انتفاع بردن از هرچيزى موقوف بر معرفت آن چيز و يافتن راه انتفاع از آن است ، پس بايد كه نيك در احوال آنها تأمل نموده شود و مزاج و اخلاق آنها دانسته شود ؛ پس به هر نوع كه فرمانبردارى و انتفاع بردن از آنها ممكن و اسهل باشد به همان نوع با آنها سلوك نمايند ، خواه به تخويف و خواه به ترغيب ؛ و لكن آنها را در طريق مودّت و محبت واداشتن تا آنكه خدمت و فرمانبردارى را از روى طوع و رغبت و ميل و محبت بنمايند هرآينه بهتر و نيكوتر خواهد بود و اينكس از خيانت و جور و جفاى آنها در امن و امان مىباشد . و بايد كه حسن خدمت آنها را ابراز نمود و مدح فرمود . و بدخدمتى را ايضا بايد مذمت نمود . و در مقابل و به قدر خوبى و بدى عمل آنها با آنها سلوك بايد نمود و الا هرآينه نيكوكار خود را با بدكار در نظر مولا يكسان مىبيند و سعى و نيكويى خود را ضايع و عبث مىداند و از شغل و كردار نيك خود سست مىگردد و بازمىماند و بدكردار ايضا در زشتكارى خود مستمر مىماند . و بايد كه در خدمت ، تكليف شاق و زياد بر طاقت بر آنها ننمايند تا آنكه امر ايشان منجر به وحشت و عقوق و مخالفت نگردد . و هريك از آنها را به شغلى كه
--> ( 1 ) . همان ، 31 .